Veilig werken met AI

Is AI-geletterdheid verplicht?

Is AI-geletterdheid verplicht? Wat de AI-verordening sinds juli 2026 van je bedrijf vraagt, hoeveel kennis je team nodig heeft en hoe je het regelt.

Door Ruben de SmitLaatst bijgewerkt 6 november 20265 min lezen
Illustratie van een korte teamsessie: iemand bij een flip-over met de labels wat AI kan, wat niet mag en controleer, en twee collega's aan tafel met een laptop

Sinds februari 2025 lees je dat AI-geletterdheid verplicht is, en misschien vraag je je af of je hele team nu op cursus moet. Vanaf juli 2026 is de regel lichter: je moet maatregelen nemen, maar geen bepaald niveau garanderen. Ik vind dat geen reden om het te laten liggen. Een team dat niet weet wat AI wel en niet kan, maakt fouten en zet gegevens op de verkeerde plek. Hier lees je wat AI-geletterdheid is, wat de wet nu vraagt en hoe je het klein en praktisch regelt.

In het kort

  • AI-geletterdheid betekent dat je team weet wat AI kan en niet kan, en er verantwoord mee werkt.
  • Sinds 27 juli 2026 vraagt de AI-verordening maatregelen die AI-geletterdheid ondersteunen. Een bepaald niveau garanderen hoeft niet.
  • Regel het per rol: inventariseren, afspraken maken, kort uitleggen en vastleggen wat je deed.

Wat is AI-geletterdheid?

AI-geletterdheid is de kennis en vaardigheid om AI verantwoord te gebruiken in je werk. Je weet ongeveer hoe een AI-tool werkt, waar hij fouten maakt en wat je er wel en niet in mag zetten.

Een medewerker die AI-geletterd is, controleert een antwoord voordat het naar een klant gaat. Zo iemand plakt ook geen klantgegevens in een chatbot op een eigen account. Daar is geen technische kennis voor nodig. Het is vakmanschap met een nieuw stuk gereedschap. Welke fouten AI maakt, lees je bij de voordelen en nadelen van AI.

Wat zegt de AI Act over AI-geletterdheid?

Er geldt een verplichting, maar sinds juli 2026 gaat die over het ondersteunen van AI-geletterdheid en niet meer over het zorgen voor een toereikend niveau. Artikel 4 van de Europese AI-verordening (AI Act) geldt sinds 2 februari 2025. In de oorspronkelijke tekst moesten bedrijven maatregelen nemen om, zoveel als mogelijk, te zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid bij hun personeel en anderen die namens hen met AI werken (EUR-Lex, Verordening (EU) 2024/1689).

Op 24 juli 2026 verscheen de Digital Omnibus, Verordening (EU) 2026/1744, die artikel 4 vervangt. Het nieuwe artikel 4 geldt vanaf 27 juli 2026. Het vraagt dat bedrijven maatregelen nemen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen, bij hun personeel en bij anderen die namens hen met AI-systemen werken. Ze houden daarbij rekening met de kennis en ervaring van die mensen en met de context waarin de AI wordt gebruikt. De verplichting houdt uitdrukkelijk niet in dat je een bepaald niveau moet waarborgen. De Europese Commissie en de lidstaten moeten bedrijven daarbij ondersteunen, met name kleine en middelgrote ondernemingen (EUR-Lex, Verordening (EU) 2026/1744).

De regel geldt voor bedrijven die AI-systemen maken of gebruiken. De wet noemt ze aanbieders en gebruiksverantwoordelijken. Gebruikt je team AI-tools zoals ChatGPT, Copilot of Claude in het werk, dan geldt hij dus ook voor jouw bedrijf. Welke maatregelen je precies neemt, staat niet in de wet. De Autoriteit Persoonsgegevens raadt aan om AI-geletterdheid stap voor stap op te bouwen, bijvoorbeeld met een actieplan voor meerdere jaren (Autoriteit Persoonsgegevens, AI-geletterdheid).

De Omnibus schoof ook andere regels op. De regels voor AI met een hoog risico gelden, afhankelijk van het soort systeem, pas vanaf 2 december 2027 of 2 augustus 2028. Dat uitstel geldt niet voor AI-geletterdheid.

Hoeveel kennis heeft je team nodig?

Niet iedereen hoeft hetzelfde te weten. Ik zou per rol kijken.

RolWat diegene moet weten
DirectieWelke AI-tools in het bedrijf worden gebruikt, wat de afspraken zijn en wie waarvoor verantwoordelijk is
Medewerker die AI dagelijks gebruiktHoe je een goede vraag stelt, waar AI fouten maakt en welke gegevens er niet in mogen
Wie AI-uitkomsten naar klanten stuurtHoe je een antwoord controleert op feiten, toon en privacy voordat het de deur uitgaat
Wie AI-tools inricht of koppeltWelke rechten een tool krijgt, waar de gegevens worden opgeslagen en hoe je dat beheert

Waar levert AI in jouw bedrijf iets op?

Doe de gratis AI-scan. Zes vragen, de uitkomst krijg je per mail.

Zo regel je AI-geletterdheid in vier stappen

  1. Breng in kaart wie welke AI-tools gebruikt. Vraag het na in het team, ook naar tools op een eigen account.
  2. Maak afspraken. Leg vast welke tools mogen en welke gegevens erin mogen. Hoe je dat aanpakt, lees je bij AI-beleid opstellen.
  3. Geef een korte uitleg per rol. Ik vind een uur met voorbeelden uit het eigen werk zinvoller dan een algemene cursus.
  4. Leg vast wat je hebt gedaan. Noteer wie welke uitleg kreeg en wanneer. Zo laat je zien welke maatregelen je hebt genomen.

Herhaal de stappen als er een nieuwe tool bijkomt of als de afspraken veranderen.

Hulp bij AI-geletterdheid in je team

Veelgestelde vragen over AI-geletterdheid

Is AI-geletterdheid verplicht voor jouw bedrijf?

Ja, als je bedrijf AI-systemen maakt of gebruikt, en dat doet het al als je team AI-tools in het werk gebruikt. Sinds 27 juli 2026 vraagt de AI-verordening dat je maatregelen neemt om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen, bij je personeel en bij anderen die namens je bedrijf met AI werken. Een bepaald niveau waarborgen hoeft niet.

Moet je hele team op cursus?

Nee. Kijk per rol wat iemand moet weten. Ik vind een uur uitleg met voorbeelden uit het eigen werk zinvoller dan een algemene cursus.

Geldt het uitstel uit de Digital Omnibus ook voor AI-geletterdheid?

Nee. Het uitstel geldt voor de regels voor AI met een hoog risico. Die gelden, afhankelijk van het soort systeem, pas vanaf 2 december 2027 of 2 augustus 2028. De regel over AI-geletterdheid geldt al sinds 2 februari 2025, en in de nieuwe vorm sinds 27 juli 2026.

Over de auteur Ruben de Smit AI-adviseur bij Artifation

Ruben de Smit is AI-adviseur bij Artifation. Hij helpt mkb-bedrijven in de regio Hardenberg en Zwolle uitzoeken in welke processen AI iets oplevert, welke tools daarbij passen en hoe hun team er het beste mee werkt.

Dit artikel hoort bijVeilig werken met AI Alles over dit onderwerp

Lees ook

Verder lezen
over dit onderwerp