Een medewerker plakt een klantmail in een chatbot om snel een antwoord te schrijven. Maar als er een naam of adres in die mail staat, verwerk je persoonsgegevens, en dan geldt de AVG. Bij AI en privacy draait het volgens mij om één keuze: werkt je team in een zakelijke AI-tool met afspraken, of op eigen accounts zonder afspraken. Hier lees je wat de AVG vraagt als je AI gebruikt, wanneer je een DPIA nodig hebt en wat ik als eerste zou regelen.
In het kort
- De AVG verbiedt AI niet. Zet je persoonsgegevens in een AI-tool, dan gelden dezelfde regels als bij andere software.
- Het grootste risico zit in eigen accounts. Kies één zakelijke tool met een verwerkersovereenkomst.
- Gebruik je AI voor gevoelige gegevens of om mensen te beoordelen, kijk dan eerst of je een DPIA nodig hebt.
Wat vraagt de AVG als je AI gebruikt?
De AVG is de Europese privacywet. Persoonsgegevens zijn alle gegevens die iets zeggen over een herkenbaar persoon: een naam, een e-mailadres, een klantnummer, maar ook een verslag van een gesprek met een medewerker.
Gebruik je een AI-tool voor zulke gegevens, dan blijft jouw bedrijf verantwoordelijk. De leverancier van de tool verwerkt de gegevens voor jou. Dat betekent:
- je hebt een duidelijk doel en gebruikt niet meer gegevens dan daarvoor nodig is;
- je hebt een geldige reden voor het gebruik en vertelt mensen in je privacyverklaring wat je doet;
- je legt met de leverancier vast wat die met de gegevens mag doen;
- je kunt laten zien welke afspraken je hebt gemaakt.
Dat zijn dezelfde regels als bij je boekhoudpakket of je CRM. Alleen denkt bij een AI-tool bijna niemand eraan.
Waar gaat het mis met AI en privacy?
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) kreeg meerdere meldingen van datalekken doordat medewerkers gegevens van klanten of patiënten in een AI-chatbot zetten, vaak tegen de afspraken met de werkgever in. De AP waarschuwde in 2024 dat de meeste bedrijven achter chatbots alle ingevoerde gegevens opslaan (AP, Let op: gebruik AI-chatbot kan leiden tot datalekken).
Het onderscheid dat de AP maakt, vind ik belangrijk. Zet een medewerker tegen de afspraken in persoonsgegevens in een chatbot, dan is het een datalek. Hoort het gebruik bij het beleid van je bedrijf, dan is het geen datalek, maar volgens de AP vaak ook niet wettelijk toegestaan. Een tool goedkeuren is dus niet genoeg. Je moet ook de afspraken met de leverancier op orde hebben.
Wat regel je met de leverancier van een AI-tool?
Met een zakelijk account kun je afspraken maken die op een eigen account ontbreken. Deze vier punten zou ik nalopen voor je een tool goedkeurt:
| Wat je nagaat | Waarom |
|---|---|
| Verwerkersovereenkomst | Dit contract legt vast wat de leverancier met je gegevens mag doen. Zonder dit contract mag je er geen persoonsgegevens in zetten |
| Geen training op je gegevens | Je wilt niet dat je klantgegevens worden gebruikt om het AI-model te verbeteren |
| Waar de gegevens staan | Bij voorkeur in de EU. Gaan de gegevens naar een land buiten de EU, dan zijn daar extra afspraken voor nodig |
| Hoe lang de gegevens bewaard blijven | Hoe korter, hoe kleiner het risico |
Let ook op wat de AI-tool kan zien. Een AI-assistent die in je mail en bestanden zoekt, vindt alles waar de medewerker zelf bij kan. Kijk dus eerst na of de rechten in je bestanden niet te ruim staan.
Waar levert AI in jouw bedrijf iets op?
Doe de gratis AI-scan. Zes vragen, de uitkomst krijg je per mail.
Heb je een DPIA nodig voor AI?
Voor gewoon schrijfwerk meestal niet, wel als je AI gebruikt om mensen te beoordelen of voor gevoelige gegevens. Een DPIA is een risicoanalyse die je vooraf maakt als een verwerking waarschijnlijk een hoog privacyrisico geeft. De AP noemt negen criteria. Als vuistregel moet je een DPIA maken als je verwerking aan twee of meer daarvan voldoet (AP, Data protection impact assessment (DPIA)).
Twee criteria zijn nieuwe technologie en gegevens over mensen in een afhankelijke positie, zoals werknemers. Gebruik je AI om sollicitanten te selecteren of medewerkers te beoordelen, dan zit je dus al snel aan twee criteria. Ook gezondheidsgegevens tellen als criterium: dat zijn gevoelige gegevens.
Beantwoordt je team klantmails met AI in een zakelijke tool met een verwerkersovereenkomst, dan voldoe je meestal aan hooguit één criterium en is een DPIA niet nodig. Leg wel kort vast waarom je geen DPIA doet. Volgens de AP hoort ook dat bij je verantwoordingsplicht: dat je kunt laten zien dat je je aan de AVG houdt.
Waar begin je met AI en de AVG?
Ik zou het klein houden en in deze volgorde werken:
- Kies één zakelijke AI-tool. Liefst een die past bij je huidige software. Sluit de verwerkersovereenkomst af en zorg dat je gegevens niet voor training worden gebruikt.
- Spreek af welke gegevens erin mogen. Een indeling in wat mag, wat alleen in de zakelijke tool mag en wat nooit mag, staat in AI-beleid opstellen.
- Stop met eigen accounts voor werk. Leg uit waarom en zorg dat de zakelijke tool minstens zo makkelijk werkt.
- Kijk of je een DPIA nodig hebt. Vooral voor de processen met gevoelige gegevens of beslissingen over mensen.
- Spreek af hoe je een fout meldt. Gaan er toch persoonsgegevens in een tool zonder afspraken, dan wil je dat snel weten. Een melding bij de AP is dan in veel gevallen verplicht.
Wat de AI-verordening daarnaast van je vraagt, lees je in De AI-verordening voor je bedrijf. Meer over afspraken, risico’s en controle staat bij Veilig werken met AI.
Hulp bij AI en privacy in je bedrijf
Veelgestelde vragen over AI en privacy
Mag je persoonsgegevens in een AI-tool zetten?
Ja, onder voorwaarden: je gebruikt een zakelijke tool met een verwerkersovereenkomst, hebt een duidelijk doel en een geldige reden, en gebruikt niet meer gegevens dan nodig. Voor gevoelige gegevens, zoals over gezondheid, gelden strengere regels. Op een eigen account van een medewerker heb je die afspraken niet. Zet er dan geen persoonsgegevens in.
Wat is een verwerkersovereenkomst bij AI?
Een verwerkersovereenkomst is het contract waarin de leverancier van de AI-tool vastlegt wat die met jouw gegevens mag doen. Je hebt hem nodig zodra er persoonsgegevens in de tool gaan. Bij zakelijke accounts sluit je hem meestal af met de voorwaarden van de leverancier.
Wanneer is een DPIA verplicht bij AI?
Als je verwerking waarschijnlijk een hoog privacyrisico geeft. De vuistregel van de AP: twee of meer van de negen criteria. Gebruik je AI om sollicitanten of medewerkers te beoordelen, of voor gezondheidsgegevens, dan is een DPIA al snel nodig.
Wat doe je als een medewerker persoonsgegevens in een chatbot zet?
Behandel het als een mogelijk datalek. Ga na welke gegevens het waren en in welke tool. Volgens de AP is een melding bij de AP en bij de mensen om wie het gaat in veel gevallen verplicht.



