Beginnen met AI

Een AI-pilot opzetten

Een AI-pilot is een kleine test van AI in één proces, met een paar collega's. Zo zet je hem op, wat je meet en wanneer je opschaalt of stopt.

Door Ruben de SmitLaatst bijgewerkt 19 november 20266 min lezen
Illustratie van een medewerker met een stopwatch bij een bordje met twee richtingen, opschalen en stoppen, aan het eind van een pad van vier stenen voor week 1 tot en met 4

Waarschijnlijk heb je al een idee waar AI werk in jouw bedrijf kan overnemen, bijvoorbeeld bij offertes of klantmail. Wat je nog niet weet, is of het in de praktijk werkt. Een AI-pilot beantwoordt die vraag zonder dat je meteen een groot traject start. Ik vind dat een AI-pilot klein moet blijven: één proces, een paar weken en vooraf vastgelegd wanneer je doorgaat of stopt. Hier lees je hoe je dat opzet.

In het kort

  • Een AI-pilot is een tijdelijke test van AI in één proces, met een paar collega’s, in de systemen die je al gebruikt.
  • Kies een proces dat elke week terugkomt, meet vooraf hoeveel tijd het kost en geef de pilot drie tot zes weken.
  • Leg vooraf vast wanneer je opschaalt, aanpast of stopt. Stoppen is een goed resultaat als het niet loont.

Wat is een AI-pilot?

Een AI-pilot is een tijdelijke test van AI in één proces. Een paar collega’s gebruiken AI een paar weken voor hun gewone werk en jij kijkt wat het oplevert. Je komt ook de woorden AI-experiment en AI-project tegen. Het gaat om dezelfde eerste stap: een kleine test voordat je investeert.

Een pilot is geen implementatie. Je bouwt niets definitiefs en je past geen systemen aan.

Wanneer is een AI-pilot zinvol?

Een pilot is zinvol als je een proces voor ogen hebt en de uitkomst nog niet kent. Weet je niet waar je staat, kijk dan eerst bij AI readiness. Een AI-strategie heb je voor je eerste pilot niet nodig. Die heb je pas als je AI in meer processen wilt gebruiken, en hoe die eruitziet, staat bij AI-strategie.

Een pilot loont niet als je de uitkomst al weet, of als het proces maar een paar keer per jaar voorkomt. Dan duurt het te lang voordat je iets leert.

Welk proces kies je voor een AI-pilot?

Kies een proces dat aan drie dingen voldoet:

  • Het komt elke week terug, zodat je snel ziet wat het oplevert.
  • Het is klein genoeg om in een paar weken te meten, zoals offertes opstellen, klantmail beantwoorden of notulen uitwerken.
  • Een mens controleert de uitkomst voordat die de deur uitgaat.

Heb je meerdere kandidaten, begin dan met het proces dat het meeste tijd kost. Weet je niet welk dat is, dan helpt de AI-audit. Wij brengen je processen in beeld en rekenen per proces uit wat AI oplevert.

Hoe zet je een AI-pilot op?

Een AI-pilot zet je op in zes stappen:

  1. Kies één proces en één eigenaar. De eigenaar bewaakt de pilot en beslist aan het eind.
  2. Doe een nulmeting. Laat de deelnemers een week bijhouden hoeveel tijd het proces nu kost en hoe vaak er iets fout gaat. Zonder die meting weet je straks niet of AI iets verbetert. Hoe je tijd omrekent naar kosten, lees je bij Kosten van AI.
  3. Gebruik wat je al hebt. Kijk eerst wat de systemen die je al gebruikt kunnen, zoals Copilot, ChatGPT of Claude met een zakelijk account. Voor een test hoef je niets nieuws te kopen. Leg vast welke gegevens erin mogen, zoals bij AI-beleid opstellen.
  4. Kies twee tot vijf deelnemers. Neem mensen die het proces dagelijks doen, niet alleen de enthousiastelingen. Geef ze uitleg en een vaste plek voor vragen.
  5. Geef de pilot drie tot zes weken. Korter laat te weinig zien, langer wordt het gewoon gebruik.
  6. Leg vooraf de grens vast. Hoeveel tijd moet het opleveren en hoeveel fouten mogen er overblijven voordat je doorgaat? Bijvoorbeeld [VOORBEELD]: minstens een kwart minder tijd per offerte en niet meer fouten dan nu. Schrijf dat op voordat je begint, anders maak je de uitkomst achteraf mooier dan hij is.

Waar levert AI in jouw bedrijf iets op?

Doe de gratis AI-scan. Zes vragen, de uitkomst krijg je per mail.

Wat meet je tijdens een AI-pilot?

Tijdens een AI-pilot meet je vier dingen:

  • Tijd. Hoeveel uur per week kost het proces nu, vergeleken met je nulmeting?
  • Kwaliteit. Hoeveel fouten vindt de controleur en hoeveel werk kost het om ze te herstellen?
  • Gebruik. Gebruiken de deelnemers AI echt, en blijft dat zo na de eerste week? Een tool die niemand gebruikt, levert niets op. Daarom hoort bij elke pilot die doorgaat ook adoptie: zorgen dat het team ermee werkt.
  • Kosten. Het abonnement en de tijd van de deelnemers.

Wanneer schaal je op en wanneer stop je?

Vergelijk na afloop de uitkomst met de grens die je vooraf vastlegde. Er zijn drie uitkomsten:

  • Opschalen. Je haalt de grens en het team gebruikt het. Dan wordt de pilot een implementatie: je legt vast hoe AI in het proces werkt, traint de rest van het team en gebruikt het in je systemen. Hoe wij dat doen, lees je bij Implementatie.
  • Aanpassen. Je zit er net onder. Pas het proces of de opdracht aan en verleng de pilot één keer, met een nieuwe grens.
  • Stoppen. Je haalt de grens niet, of het levert te weinig op. Stop dan. Je hebt een paar weken en een abonnement besteed en je weet wat niet werkt. Dat is goedkoper dan een groot traject dat achteraf niet loont.

Wat gaat er mis bij een AI-pilot?

Dit zijn de fouten die ik zou vermijden:

  • Te groot beginnen. Drie processen en tien deelnemers tegelijk. Je weet dan niet wat werkt.
  • Geen nulmeting. Je kunt de winst niet laten zien.
  • Geen eigenaar of einddatum. De pilot loopt door zonder besluit.
  • Gegevens zonder afspraken. Medewerkers zetten er iets in wat er niet in hoort.

AI is zo groot en je kunt er zoveel mee. Daarom vind ik een pilot zo belangrijk. Ik test eerst een simpelere variant, voordat ik er zijtakken aan toevoeg. Anders wordt het snel te groot en onoverzichtelijk.

Zo ga je verder

Veelgestelde vragen over een AI-pilot

Hoe lang duurt een AI-pilot?

Ik geef een pilot drie tot zes weken. Korter laat te weinig zien. Langer gaat de pilot ongemerkt over in gewoon gebruik.

Wat kost een AI-pilot?

Meestal een zakelijk abonnement op een tool die je al kent, plus de tijd van de deelnemers. Reken die tijd mee. Waar je voor betaalt, lees je bij Kosten van AI.

Wat is het verschil tussen een AI-pilot en een implementatie?

Een pilot is een tijdelijke test om te leren, zonder iets definitiefs te bouwen. Bij een implementatie leg je vast hoe AI in het proces werkt en train je het team.

Heb je een AI-strategie nodig voor een AI-pilot?

Nee. Kies één proces en test het. Een AI-strategie hoort bij het moment dat je AI in meer processen wilt gebruiken.

Wie doet mee aan een AI-pilot?

Twee tot vijf collega’s die het proces dagelijks doen, met één eigenaar die de pilot bewaakt.

Over de auteur Ruben de Smit AI-adviseur bij Artifation

Ruben de Smit is AI-adviseur bij Artifation. Hij helpt mkb-bedrijven in de regio Hardenberg en Zwolle uitzoeken in welke processen AI iets oplevert, welke tools daarbij passen en hoe hun team er het beste mee werkt.

Dit artikel hoort bijBeginnen met AI Alles over dit onderwerp

Lees ook

Verder lezen
over dit onderwerp